WYDARZENIA
 Bezpłatne webinaryKonferencje, szkolenia, warsztaty

W artykule przedstawiono uwagi autorów publikacji pt. Stan nauki polskiej w świetle rankingu TOP2%. Część I oraz Stan nauki polskiej w świetle rankingu TOP2%. Część II do późniejszego komentarza Stan nauki polskiej - komentarz opublikowanego w dn. 21 kwietnia 2022 r. przez Pana dr. hab. K. Konsztowicza z ATH w Bielsku- Białej.

O ile uwagi dotyczące tzw. „punktozy”, czy niedomagań legislacyjnych i spójnej polityki naukowej są jak najbardziej trafne i uzasadnione - zresztą są od dawna przedmiotem powszechnej dyskusji  w środowisku akademickim i wiele z podanych elementów oceny zbiorowej (ewaluacji) i indywidualnej, np. udział w projektach badawczych czy wdrożeniach, prestiżowe funkcje i stanowiska naukowe, nagrody itd. jest już ujmowanych w Polsce, to druga część wymaga bardziej szczegółowego wyjaśnienia. Roczna zwłoka w odpowiedzi na postawione zarzuty wynikła wyłącznie z opublikowania kilku opracowań zamieszonych w Forum Akademickim, czasopiśmie Mechanik i na stronie Fundacji SWP. Można odwrócić to pytanie, czy Polscy naukowcy faktycznie nie mają wpływu na wyniki swojej pracy naukowej i badawczej i czy odpowiedzialność można sprowadzić tylko do decyzji MEiN oraz instytucji kreujących politykę naukowo-badawczą i przydzielających środki finansowe w Polsce, tj. NCBiR, NCN, Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej i innych centralnych i regionalnych agend.

Czy więc na pytanie Jaką drogę wybiorą polscy naukowcy w poprawie notowań polskiej nauki w światowym rankingu?... można bez wahania odpowiedzieć, że: naukowcy sami nie wybiorą żadnej drogi i nic nie zrobią od siebie w celu poprawy notowań polskiej nauki…

Otóż można, tym razem bez wahania można odpowiedzieć, że mogą i to dużo.

Składa się na to kilka ważnych przyczyn, które wynikają z aktualnej pozycji polskich naukowców w rankingu TOP2%, który posłużył autorowi do sformułowania takiego stanowiska.

Należy przypomnieć, że lista rankingowa World’s TOP2% Scientists obejmuje prawie 200 000 nazwisk naukowców/badaczy ze wszystkich dziedzin i dyscyplin naukowych z całego świata naukowego. Polska grupa reprezentowana jest przez ponad 1000 osób, co stanowi ok. 0,5%. Czy to dużo jak na populację naukową Polski, czyli ok. 80 000 osób?

Tabl. 1. Zestawienie krajów w rankingu TOP2% opublikowanym za 2021 r. w kategorii kariery naukowej pod względem liczby osób (opracowanie własne autora na podstawie bazy danych Authors_career_2021_pubs_since_1788_wopp_extracted_202209b.xlsx). Źródło: FA, nr 4/2023.

Pozycja w rankingu

Kraj EU

Liczba osób

Pozycja w rankingu

Kraj

Liczba osób

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Wielka Brytania

Niemcy

Francja

Włochy

Niderlandy

Szwajcaria

Szwecja

Hiszpania

Dania

17986

10560

 6283

 5300

 4026

 3140

 3107

 3029

1954

10

11

12

13

14

15

16

17

18

Belgia

Finlandia

Austria

Norwegia

Polska

Grecja

Portugalia

Czechy

Węgry

1765

1303

1245

1252

1005

 878

 514

 460

 349

Świat: USA  -   78899,  Kanada – 8472,  Japonia  - 7629,  Chiny - 7692

W artykule pt. Czy wzmocnienie pozycji polskiej nauki jest realne opublikowanym w Forum Akademickim, nr 4/2023 autor udowodnił (patrz Tabl.1), że cytuję:

Polska może być porównywana, chociaż też wyraźnie na niekorzyść, jeśli uwzględni się liczbę ludności, z 4 krajami w poz. 15-18, w tym z partnerami z Grupy Wyszehradzkiej (wg danych za 2021 r. Czechy mają 10,51 mln, a Węgry 9,71 mln ludności). Czy to może być powód do dumy, wątpię?

Otóż właśnie, tak niewielka reprezentacja w gronie najbardziej wpływowych naukowców w świecie jest wynikiem zarówno małej wydajności jak i jakości ich pracy (o tym drugim czynniku decydującym o poziomie cytowalności poniżej). Nie poprawi tego stanu rzeczy udział w „fabrykach publikacji”.  Przecież z tego grona wybiera się przedstawicieli do wszystkich instytucji mających wpływ na strukturę i poziom finansowania nauki polskiej. Skutek jest taki, że cytuję za FA, nr 4/2023:

Gremia opiniotwórcze, np. w NCN nie są w stanie nadążać za postępem naukowym w UE, nie mówiąc o skali globalnej (pozycja Polski jest tego niezbitym dowodem ponieważ to jest podstawowe źródło finansowania i kreowania polityki naukowej). Należy też wspomnieć o słabej reprezentacji członków RDN w rankingu TOP2% co również w jakimś stopniu decyduje o jakości kadry naukowej.

Dla przykładu w poprzednim składzie Zespołu II Nauk Technicznych i Inżynieryjnych RDN na 27 osób tylko 5/8 było uwzględnionych w tym rankingu w 2020/2021 r. Proszę rozstrzygnąć, czy to dużo, czy mało w tak szacownym gronie ?

Ile będzie w kolejnej kadencji 2024-2027 dowiemy się wkrótce.

O katastrofalnej cytowalności (a właściwie jej braku) kandydatów do RDN pisze Pani dr J. Gruba w publikacji Wartość dorobku naukowego kandydatów do RDN - nauki humanistyczne i społeczne.

Aby udokumentować jakość publikacji polskich naukowców posłużę się Tabl. 3  zamieszczoną w publikacji autora pt. Cytowalność polskich naukowców w świecie. Porównanie za okres 2019-2021 w oparciu o ranking World's TOP2% Most Influenced Scientists, FA, nr 6/2023

Tabl. 3. Zestawienie liczby osób w odniesieniu do wartości indeksu h wg danych źródłowych [4,5,6] (opracowanie własne autora). Źródło: FA, nr 6/2023.

Przedział wartości

Ogólnie w rankingu

Dane dla Polski

h19(ns)

h20(ns)

h21(ns)

h19(ns)

h20(ns)

h21(ns)

powyżej 50

40 - 49

30 - 39

20 - 29

15 - 19

10 - 14

5 - 9

poniżej 5

  172

  569

2399

14934

34180

65420

44921

1987

483

1196

4930

27048

44536

72268

37654

1948

  188

  492

2541

13852

30624

77899

70329

4271

   1

   2

  0

21

54

 208

448  

39

2

3

10

43

102

372

463

32

 2

 2

5

22

52

261

634

168

Średni h

12,9883

14,5931

11,9753

9,3514

10,7126

8,9617

Liczba osób

161442

190064

200197

774

1028

1047

Legenda: podano wartości indeksu h bez autocytowań w kolejnych latach 2019, 2020 i 2021.

Cytuję za FA, nr 6/2023 najważniejsze wnioski praktyczne:
- zasadniczo przedziały największej liczby cytowań dla  Polski dotyczą  zakresu 5-9, natomiast dla całego rankingu jest to wyższy przedział 10-14, ale zauważalnie także 15-19. Jest to również istotna informacja o ważności wpływu polskiej nauki na rozwój nauki w skali światowej. Z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że są to osoby wyznaczające nowe kierunki rozwoju nauki w świecie. W Polsce jest ich kilka głównie z medycyny.

- średnie wartości liczby cytowań w stosunku do liczby osób ujętych w rankingu wyznaczone dla całego rankingu i Polski znacznie się różnią – dla Polski to odpowiednio 57,88%, 45% i 60,55% dla kolejnych lat 2019, 2020 i 2021 uwzględnionych w analizie porównawczej. Dane te świadczą o znacznie mniejszej atrakcyjności cytowań polskich naukowców, a tym samym o poziomie oryginalności nowych publikacji naukowych.

- zarówno w skali światowej jak i krajowej można zauważyć tendencję wzrostu w kolejnych latach liczby osób z przedziału mniejszych wartości indeksu h = 5-9 i nawet poniżej 5. Może to świadczyć o wspomnianych trudnościach w wyborze artykułów referencyjnych, ale także w pewnym stopniu o narzucaniu tego wyboru przez bardzo aktywne, wieloosobowe grupy stosujące na większą skalę autocytowania.

Czyli polscy naukowcy jednak mają wpływ na to jaką pozycję zajmują w świecie i jak przyczyniają się do wzrostu  prestiżu polskiej nauki w ujęciu globalnym.

Zachęcam osoby odwiedzające stronę Internetową Fundacji SWP to przeglądania naszych publikacji aby wnikliwie przestudiować tematykę stanu polskiej nauki:

  1. Grzesik, Czy wzmocnienie pozycji polskiej nauki jest realne. Forum Akademickim, nr 4/2023, s. 28-31, https://forumakademickie.pl.
  2. Grzesik, Cytowalność w świecie. Porównanie za okres 2019-2021 na podstawie u o ranking World's TOP2% Most Influenced Scientists, Forum Akademickie, nr 6/2023, https://forumakademickie.pl/.
  3. Grzesik, Jak można właściwie ocenić indywidualny wkład naukowy w publikacjach wieloautorskich na podstawie danych bibliometrycznych, Mechanik, nr 3/2023, s. 40-45, www.mechanik.media.pl.
  4. Grzesik, Próba oceny publikacji polskich naukowców w 2021 r. na podstawie światowego rankingu cytowań, Mechanik, nr 5-6/2023, s. 48-51, www.mechanik.media.pl.
  5. Grzesik, J. Gruba, Stan nauk inżynieryjnych i technicznych w Polsce w świetle rankingu TOP2% Stanford University & Elsevier, Mechanik, nr 8-9/2022, s. 28-30, www.mechanik.media.pl.
  6. Grzesik W., Gruba J. Stan nauki polskiej w świetle rankingu TOP2%. Część I, https://www.sciencewatch.pl/index.php/268-stan-nauki-polskiej-w-swietle-rankingu-top2-stanford-university-elsevier-charaktrystka-instytucjonalna.
  7. Grzesik W., Gruba J. Stan nauki polskiej w świetle rankingu TOP2%. Część II, https://www.sciencewatch.pl/index.php/270-stan-nauki-polskiej-w-swietle-rankingu-top2-czesc-ii.

 Prof. dr hab. inż. Wit Grzesik, emerytowany nauczyciel akademicki

 

3.png0.png1.png7.png7.png6.png5.png